Mniej alarmu, więcej konkretnego pytania badawczego
Rozdzielamy korelację od przyczynowości, chwilowy efekt od trwałej zmiany i prawdziwe otępienie od medialnej metafory.
„Cyfrowa demencja”: czy smartfon naprawdę powoduje demencję
Nazwa brzmi mocno, ale badania nie pokazują prostego związku: więcej technologii nie oznacza automatycznie szybszego starzenia poznawczego ani demencji.
Czas ekranowyCzas ekranowy: dlaczego sama liczba godzin nie wystarcza
Licznik czasu ekranowego wrzuca do jednego worka pracę, naukę, kontakt z bliskimi, gry i bezmyślne przewijanie. Naukowo to bardzo różne ekspozycje.
UwagaPowiadomienia i uwaga: dlaczego krótkie przerwanie może mieć długi ogon
Koszt powiadomienia nie kończy się w chwili jego zamknięcia. Trzeba jeszcze odtworzyć kontekst zadania i wrócić do miejsca, w którym uwaga została przerwana.
Social mediaSocial media, sen i zdrowie psychiczne: zwykłe używanie a problematyczny wzorzec
Duża metaanaliza pokazuje słabe związki zwykłego używania social media z depresją i lękiem, ale wyraźniejsze związki problematycznego używania z gorszym dobrostanem i problemami ze snem.
UwagaKrótkie filmy a koncentracja. Co naprawdę wiemy o TikToku, Reelsach i Shortsach?
Krótkie filmy wiążą się z gorszym funkcjonowaniem uwagi i kontroli hamowania, ale większość badań nie pozwala jeszcze rozstrzygnąć przyczynowości.
MultitaskingMedia multitasking: czy wiele ekranów naraz osłabia uwagę
Badania znajdują małe związki między intensywnym media multitaskingiem a niektórymi wynikami poznawczymi. Efekty są jednak niewielkie i zależą od sposobu pomiaru.
Pamięć zewnętrznaGPS, notatki i cognitive offloading: czy zewnętrzna pamięć „rozleniwia mózg”
Zapisywanie informacji poza głową może poprawiać wykonanie zadania, bo zwalnia ograniczone zasoby pamięci roboczej. Jednocześnie może zmieniać to, czego uczymy się i co później pamiętamy samodzielnie.
AI i poznanieAI, ChatGPT i cognitive offloading: czy delegowanie myślenia osłabia pamięć
Generatywna AI przejmuje część pracy poznawczej, ale badania nad długotrwałym wpływem są jeszcze młode. Najbardziej użyteczne jest rozdzielenie wsparcia zadania od uczenia się i samodzielnego rozumienia.
NaukaTelefon podczas nauki: co meta-analiza mówi o multitaskingu i zapamiętywaniu
Eksperymenty pokazują, że rozpraszanie telefonem podczas uczenia się pogarsza bezpośrednie przypominanie. To efekt przełączania uwagi, nie dowód na trwałe „uszkodzenie mózgu”.
DowodyProblematyczne używanie ekranów a uwaga i funkcje wykonawcze: co wiemy, a czego nie
Meta-analiza wykrywa różnice poznawcze u osób z problematycznym używaniem ekranów, ale większość danych jest przekrojowa i nie rozstrzyga, co było przyczyną, a co skutkiem.
Starzenie poznawczeTechnologia a starzenie poznawcze: dlaczego ekran nie musi być wrogiem pamięci
Badania starszych dorosłych nie wspierają prostego przekonania, że korzystanie z technologii przyspiesza spadek poznawczy. Aktywność cyfrowa może też angażować pamięć, uwagę i relacje społeczne.