GPS, notatki i cognitive offloading: czy zewnętrzna pamięć „rozleniwia mózg”
Zapisywanie informacji poza głową może poprawiać wykonanie zadania, bo zwalnia ograniczone zasoby pamięci roboczej. Jednocześnie może zmieniać to, czego uczymy się i co później pamiętamy samodzielnie.
Ludzie od dawna przenoszą część pamięci na zewnątrz. Kalendarze, notatniki, mapy i listy zakupów istniały długo przed smartfonem. Technologia zmieniła skalę i wygodę tego zjawiska, ale nie stworzyła samego mechanizmu.
W psychologii mówi się o cognitive offloading, czyli przenoszeniu części pracy poznawczej na działanie, środowisko albo narzędzie.
Offloading może poprawić bieżące wykonanie
Jeżeli część informacji zapisujemy, pamięć robocza nie musi utrzymywać wszystkiego jednocześnie. To może zmniejszać liczbę błędów i uwalniać zasoby do trudniejszej części zadania.
W przeglądzie dotyczącym poznawczego offloadingu autorzy pokazują, że ludzie wykorzystują zewnętrzne narzędzia zarówno wtedy, gdy zadanie jest obiektywnie trudne, jak i wtedy, gdy mają mniejszą pewność własnej pamięci.
Korzyść w jednym zadaniu może mieć koszt w innym
Jeżeli zawsze polegamy na zewnętrznym źródle, możemy mniej dokładnie zapamiętać samą informację. Nie musi to oznaczać utraty zdolności do pamiętania. Bardziej przypomina zmianę strategii: uczymy się, gdzie znaleźć informację albo jak do niej wrócić.
To zjawisko było opisywane także przy wyszukiwarkach internetowych i nawigacji.
GPS jest szczególnie ciekawy
Nawigacja prowadzi krok po kroku, więc użytkownik może dotrzeć do celu bez budowania tak dokładnej reprezentacji przestrzeni jak przy samodzielnym planowaniu trasy. Nie oznacza to, że każda podróż z GPS uszkadza pamięć przestrzenną.
Znaczenie ma sposób użycia. Ktoś może ślepo podążać za instrukcjami albo równocześnie obserwować trasę i budować własną mapę poznawczą.
Nie każda rzecz musi być zapamiętana wewnętrznie
Pamięć jest ograniczonym zasobem. Zewnętrzne narzędzia mogą być bardzo adaptacyjne, szczególnie przy dużej liczbie obowiązków, chorobie albo trudnościach poznawczych.
Najbardziej interesujące pytanie nie brzmi więc „czy powinniśmy przestać korzystać z pomocy?”, ale które informacje warto nadal aktywnie przetwarzać i uczyć się samodzielnie, a które rozsądnie oddać narzędziu.